Firebird-ի տվյալների կենտրոնը Հրազդանում. ներդրումները կգերազանցեն $4 մլրդ
Հայ-ամերիկյան Firebird ընկերությունը Հրազդանում գործարկել է արհեստական բանականության տվյալների նոր կենտրոն։ Առաջին փուլի ներդրումները կազմում են մոտ 500 մլն դոլար, իսկ ծառայությունների հիմնական մասն արտահանվում է։ Ծրագիրը համարվում է Հայաստանի պատմության մեջ խոշորագույն օտարերկրյա ներդրումներից մեկը։
Հայ-ամերիկյան Firebird ընկերությունն այս ամիս Հրազդանում բացել է արհեստական բանականության տվյալների նոր կենտրոն, որն ըստ համահիմնադիր Ալեքսանդր Եսայանի՝ նախկին խորհրդային տարածքում նմանատիպ ամենախոշոր նախագիծն է: Կենտրոնը հագեցած է ամերիկյան Nvidia և Dell ընկերությունների տեխնոլոգիաներով և նախատեսված է միջազգային շուկայի համար:
Ներդրումներ և արտահանում
Նախագծի առաջին փուլում արդեն ներդրվել է շուրջ 500 մլն դոլար։ Եսայանի խոսքով՝ կապիտալը գոյացել է ԱՄՆ-ի և ամերիկահայ ներդրողներից, իսկ պարտքային ֆինանսավորումը տրամադրել են հայկական բանկերն ու կենսաթոշակային ֆոնդերը։ Ինչպես նշել է նա CivilNet-ին տված հարցազրույցում.
«Եթե մենք խոսում ենք կապիտալի մասին, ապա դա ամբողջությամբ օտարերկրյա ներդրում է»։
Հայաստանի կառավարությունը ևս աջակցել է ծրագրին՝ տրամադրելով մաքսատուրքերի արտոնություններ, արագացնելով թույլտվությունների գործընթացը և կնքելով 25 մլն դոլարի պայմանագիր՝ հինգ տարվա ընթացքում ընկերությունից հաշվողական ռեսուրսներ գնելու համար։ Nvidia-ի պրոցեսորների ձեռքբերման համար պահանջվել են ամերիկյան արտահանման լիցենզիաներ, ինչին մեծապես աջակցել են ընկերությունն ու դրա ղեկավար Ջենսեն Հուանգը (Jensen Huang):
Առաջին փուլն ապահովված է 6,144 Nvidia B200 պրոցեսորներով և պահանջում է մոտ 18 մեգավատտ էլեկտրաէներգիա։ Հաճախորդների 95-97 տոկոսը գտնվում է Հայաստանից դուրս՝ հիմնականում Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում։
«Մենք արտահանում ենք ծառայություններ»,- նշել է Եսայանը։
Հետագա ծրագրեր և ընդլայնում
Հրազդանում արդեն մեկնարկել են երկրորդ փուլի շինարարական աշխատանքները, որոնք նախատեսվում է ավարտել հաջորդ տարի։ Ընկերությունը պլանավորում է հզորությունը հասցնել մինչև 400 մեգավատտի, իսկ ընդհանուր ներդրումների ծավալը նախապես հայտարարված 4 մլրդ դոլարից կարող է ավելանալ։
«Կարծում եմ՝ մենք կներդնենք ավելի քան 4 միլիարդ դոլար»,- ասել է համահիմնադիրը։
Firebird-ը հաշվիչ հզորությունների մի մասը տրամադրելու է նաև տեղական ստարտափներին և համալսարաններին՝ Firebird Labs նախաձեռնության շրջանակներում։ Ընկերությունը նաև ընդլայնվում է Հայաստանից դուրս. Եսայանը հայտնել է, որ
«Մենք կառուցում ենք նույն բանը Ղազախստանում»։
Բնապահպանական մտահոգություններ
2025 թվականի դեկտեմբերին Epress.am լրատվականը բարձրաձայնել էր նախագծի բնապահպանական ազդեցության գնահատականի բացակայության մասին։ Համաձայն Շրջակա միջավայրի նախարարության՝ ընկերությունը փաստաթղթեր չէր ներկայացրել, քանի որ 2014 թվականին ընդունված օրենսդրությամբ ԱԲ տվյալների կենտրոնները ներառված չեն պարտադիր գնահատում անցնող օբյեկտների ցանկում։ Ջրային կոմիտեն նույնպես տեղյակ չէր ջրօգտագործման ծավալների մասին։
Ալեքսանդր Եսայանը հերքել է ջրի սպառման վերաբերյալ մտահոգությունները՝ պարզաբանելով, որ հովացման համակարգն աշխատում է միայն էլեկտրաէներգիայով.
«Մենք ջուր ընդհանրապես չենք օգտագործում»,- շեշտել է նա։Ըստ նրա՝ ընտրության հարցում դեր է խաղացել նաև Հրազդանի զով կլիման։ Այնուամենայնիվ, հետագա ընդլայնումը հարյուրավոր մեգավատտերով զգալիորեն կմեծացնի էլեկտրաէներգիայի պահանջարկը հանրապետությունում։
Նյութը պատրաստվել է արհեստական բանականության միջոցով՝ հեղինակավոր լրատվական աղբյուրների հիման վրա։ Բոլոր աղբյուրները նշված են ստորև։
Կարևորը՝ առանց սպամի։
