Հրազդանի Firebird AI գործարանը. հովացման համակարգն ու էներգիայի ծախսը

Նորաբաց Firebird AI գործարանը, որտեղ հաճախ գեներացվում են նաև Perplexity հարթակի հարցումները, հանրային մտահոգությունների առիթ է դարձել շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության առումով։ Մասնավորապես, քննարկվում են սառեցման համակարգերում ջրի օգտագործման և էներգետիկ համակարգի ծանրաբեռնվածության հարցերը։

Գերհզոր պրոցեսորներ և հովացման լուծումներ

Գործարանում այժմ աշխատում են 6144 հատ NVIDIA Blackwell գրաֆիկական պրոցեսորներ, որոնք ունեն 6-ից 8 տարվա կյանք։ Քանի որ դրանք մեծ ջերմություն են անջատում, ենթակառուցվածքների տնօրեն Հակոբ Հակոբյանի փոխանցմամբ, օգտագործվում է երկու փակ համակարգ, որոնք մաքսիմալ ծանրաբեռնվածության պարագայում կիրառում են շուրջ 250 տոննա հեղուկ։ Բացի այդ, համակարգը ջերմափոխանակիչներով օգտագործում է նաև դրսի օդի ցածր ջերմաստիճանը։

«Դուք կարող եք տեսնել բոլոր այն խողովակները, որոնք լուծույթը շրջանառում են դեպի տվյալների կենտրոն և այնտեղից, ջերմափոխանակաթյուն կատարելուց հետո, հետ է գալիս նորից չիլերներ», - ասում է Հակոբյանը Factor TV-ին։

Գործարանի համահիմնադիր Ալեքսանդր Եսայանը նշում է, որ Հրազդանն ընտրվել է իր կլիմայական պայմանների շնորհիվ. նույնիսկ ամռանը օդի ջերմաստիճանը չի անցնում 36,5 աստիճանից, ուստի հովացման համար ջուր չի պահանջվում։

«Այդ բոլոր խոսույթները, որ մեր գործարանն օգտագործելու է ջուր, ուղղակի մտացածին են», - վստահեցնում է Եսայանը աղբյուրի հետ զրույցում։

Էներգետիկ պահանջարկ և ապագա ներդրումներ

Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը վերջերս նկատել էր, որ նման կենտրոնների զարգացումը էլեկտրաէներգիայի լրացուցիչ պահանջարկ կառաջացնի։ Եսայանի տվյալներով՝ տարվա ընթացքում Հայաստանն ունի ավելի քան 100 մեգավատ հոսանքի ավելցուկ։ Գործարանի առաջին փուլը պահանջում է 18 մեգավատ, սակայն նախատեսվող երկրորդ փուլի համար անհրաժեշտ կլինի 280 մեգավատ, ինչը կսպառի ողջ ավելցուկն ու կպահանջի նոր աղբյուրներ։

Էներգետիկ խնդիրը լուծելու համար ընկերությունը դիտարկում է մի քանի ճանապարհ.

• Արևային էներգիայի կուտակում մարտկոցներով (BESS համակարգ)՝ երեկոյան օգտագործելու համար։
• Գործող ջերմաէլեկտրակայանների առավելագույն աշխատանքի ապահովում՝ անգամ ավելի թանկ հոսանք գնելու գնով։

Ավելի քան 200 հազար քմ տարածք զբաղեցնող կենտրոնի առաջին փուլում արդեն ներդրվել է մոտ 500 միլիոն դոլար, իսկ երկրորդ փուլի համար այն կգերազանցի խոստացված 4 միլիարդ դոլարը։ Կառավարության հետ կնքված պայմանագրի համաձայն՝ 180 պրոցեսորի հզորությունը հասանելի կլինի պետական մարմիններին, համալսարաններին և սթարթափներին։

Բնապահպանական ռիսկերից խուսափում

Աշխարհում հաճախակի են տվյալների կենտրոնների դեմ բողոքի ակցիաները՝ կապված ռեսուրսների սպառման հետ։ Անդրադառնալով այս ռիսկերին՝ Եսայանը շեշտում է, որ իրենք հաշվի են առել միջազգային փորձը։

«Առաջնայինը դա ջրի օգտագործման հետ է կապված, երկրորդը՝ աղմուկի: Այս երկու դեպքերն էլ մենք բացառել ենք», - եզրափակում է համահիմնադիրը՝ պատասխանելով Factor TV-ի հարցերին։