ՀՀ տարածքի մակերեսի շուրջ բանավեճը ԱԺ-ում. 29,800 թե՞ 29,743 քկմ

9-րդ գումարման Ազգային ժողովի նիստերի ընթացքում «Հայաստան» խմբակցության պատգամավորները բարձրացրել են Տիգրանաշենը Հայաստանի Հանրապետության տարածքի մեջ մտնելու հարցը։ Ընդդիմադիր Արթուր Խաչատրյանը «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցությունից Արուսյակ Ջուլհակյանին հարցրել է, թե ուր է անհետացել պայմանական 57 քկմ-ն։ Խաչատրյանը հղում է արել 1980 թվականի Սովետական հանրագիտարանին, որտեղ նշված է 29,800 քկմ թիվը։

Խոսույթի եւ ցուցանիշների փոփոխությունը

Ի պատասխան ընդդիմության՝ Արուսյակ Ջուլհակյանն արձագանքել է. «Մեր դասագրքերում, Սովետական հանրագիտարանում չէ, անկախ Հայաստանի Հանրապետության դասագրքերում... նշված է 29,743 քկմ թիվը»։ Նաեւ հիշեցվել է, որ սկզբնական շրջանում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը եւս կիրառում էր 800 թիվը պարունակող ցուցանիշը։ Օրինակ՝ 2023 թվականի հունիսի 1-ին Քիշնեւում Փաշինյանը հայտարարել էր, որ Արծվաշենը մտնում է 29,800 քկմ-ի մեջ։

Պաշտոնական հռետորաբանությունը փոխվեց 2023 թվականի մայիսի 14-ին Բրյուսելում Շառլ Միշելի եւ Իլհամ Ալիեւի հետ կայացած հանդիպումից հետո։ 2024 թվականի մարտի 12-ին Փաշինյանը պարզաբանել է, որ պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել հիմնվել խորհրդային հանրագիտարանների տվյալների վրա։ Թեեւ տիտղոսաթերթում նշված էր կլորացված 29,800 թիվը, տեքստում առկա էր 29,743 ցուցանիշը։ Նաեւ արձանագրվել է, որ տասնյակ տարիներ ՀՀ պետական կայքերում օգտագործվել է 29,743 քկմ-ն։

Ինչ են ասում դպրոցական դասագրքերը

Դպրոցական դասագրքերի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ դրանցում մեկ միասնական թիվ չի կիրառվել, եւ հանդիպում են երկու ցուցանիշներն էլ.

• 2014 թ. հրատարակված 9-րդ դասարանի «Հայաստանի աշխարհագրություն»՝ 29,743 քկմ,
• 2014 թ. հրատարակված 8-րդ դասարանի «Աշխարհագրություն»՝ 29.8 հազար քկմ,
• 2017 թ. հրատարակված 10-րդ դասարանի «Աշխարհագրության» դասագիրք՝ 29.8 հազար քկմ,
• 2025 թ. հրատարակված 9-րդ դասարանի «Հայաստանի աշխարհագրության» դասագիրք՝ 29,743 քկմ։

Նշվում է, որ դասագրքերը հիմնված են ավելի վաղ ստեղծված վիճակագրական ու պաշտոնական աղբյուրների վրա եւ ելակետային փաստաթղթեր չեն համարվում։