Բանակում մահվան դեպքերի վիճակագրությունն ու պատասխանատվությունը

Հայաստանի զինված ուժերում վերջին շրջանում գրանցված մահվան դեպքերը հանրային լայն քննարկումների առիթ են դարձել։ Հուլիսի 21-ին և օգոստոսի 13-ին գրանցված միջադեպերից հետո, երբ հայտնաբերվեց Գրիգոր Զաքարյանի դին, Քննչական կոմիտեն վարույթներ է սկսել՝ ինքնասպանության հասցնելու հոդվածով։

Վիճակագրական հակասություններ

Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի տվյալներով՝ 2026 թվականի առաջին ութ ամիսներին բանակում արձանագրվել է 31 մահ։ Իրավապաշտպան Նազելի Մովսեսյանը նշում է.

«Իրավիճակն ավելի վատ է, քան 2025 թվականին։ 2025-ի ընթացքում գրանցվել է 35 դեպք, մինչդեռ այս տարվա ութ ամիսներին արդեն 31 դեպք կա»։

Մինչդեռ Պաշտպանության նախարարության խոսնակ Արամ Թորոսյանը հայտնում է 11 դեպքի մասին՝ պնդելով, որ լրատվամիջոցներում հնչող 30 դեպքերից ոչ բոլորն են կապված զինծառայության հետ։ Նա հավելել է.

«Այս տարի արձանագրել ենք 11 մահ։ Մահացածներից միայն հինգն էին պարտադիր ժամկետային զինծառայողներ։ Ոմանք մահացել են հիվանդությունից, ոմանք՝ ականի պայթյունից»։

Ըստ Թորոսյանի՝ այդ 11-ից վեցը ինքնասպանություն կամ ինքնասպանության հասցնելու դեպքեր են, բայց միայն երեքն են առնչվում ծառայությանը։

Ինքնասպանությունների պատճառները

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի խոսքով՝ բանակում ինքնասպանությունների 85-90%-ի հիմնական պատճառներն են.

• խաղամոլությունն ու դրա հետևանքով առաջացած պարտքերը,
• հերթապահության ժամանակ քնելը։

Վարչապետը պաշտպանում է Գլխավոր շտաբի պետին և պաշտպանության նախարարին.

«Իմ գնահատմամբ, այնպես չէ, որ Գլխավոր շտաբի պետն ու պաշտպանության նախարարը բավարար ջանքեր չեն գործադրում այս խնդրի լուծման համար»։

Նազելի Մովսեսյանը հակադարձում է՝ նշելով, որ դրանցից առաջին երկուսը բանակի հետ կապ չունեն, իսկ հերթապահության ժամանակ քնելու դեպքում պետք է հասկանալ խնդրի արմատը.

«Ինչու՞ է զինծառայողը քնում հերթապահության ժամանակ։ Արդյոք կա՞ բավարար անձնակազմ, որպեսզի բոլորը հանգստանան և քնելու կարիք չզգան»։

Կադրային փոփոխություններ

Մահվան դեպքերի ֆոնին Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց Ռազմական ոստիկանությունում և ՊՆ համապատասխան վարչությունում կադրային փոփոխությունների մասին.

«Մենք մանրամասն կվերլուծենք, թե ինչու մեր ջանքերն այս ոլորտում ցանկալի արդյունքներ չեն տալիս և հետևություններ կանենք։ Այո, պետք է լինի անհատական պատասխանատվություն»։

Վեց տարի պաշտոնավարած Ռազմական ոստիկանության պետ Աշոտ Զաքարյանն ազատվել է աշխատանքից։ Նրա փոխարեն նշանակվել է գեներալ-մայոր Արամ Հովհաննիսյանը, որը 2023-2025 թվականներին զբաղեցրել է ներքին գործերի փոխնախարարի պաշտոնը։ Նախարարությունը նաև խորհրդակցություններ է սկսել Երևանի պետական համալսարանի հոգեբանների հետ.

«Օրակարգում ներառված են բանակում ոչ կանոնադրական հարաբերությունների կանխարգելմանը և անընդունելի վարքագծի վերացմանը վերաբերող հարցեր»։